Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και συγκίνηση, η Αρμενική Κοινότητα Ξάνθης γιόρτασε το Σάββατο 21 Μαρτίου 2026 τα 100 χρόνια από τα θυρανοίξια της Ορθόδοξης Αρμενικής Εκκλησίας της Παναγίας Θεοτόκου.
Η ιστορία της εκκλησίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εγκατάσταση των Αρμενίων προσφύγων στην περιοχή. Το 1923, οι πρώτοι Αρμένιοι της Ξάνθης αγόρασαν οικόπεδο στην οδό Αγίου Ελευθερίου 54, όπου ανήγειραν την εκκλησία τους, καθώς και σχολείο, το οποίο λειτούργησε έως τον πόλεμο του 1940. Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει να γίνει στην καμπάνα της εκκλησίας, η οποία είναι τοποθετημένη στη νότια πλευρά και μεταφέρθηκε από χωριό της Ανατολικής Θράκης, ηχώντας αδιάκοπα εδώ και έναν αιώνα ως σύμβολο μνήμης και συνέχειας.
Η επετειακή εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Αμφιθέατρο Καραθεοδωρή, στην Πανεπιστημιούπολη Κιμμερίων Ξάνθης, και περιλάμβανε ομιλίες με επίκεντρο την ιστορία, την αρχιτεκτονική και τα κειμήλια της αρμενικής παρουσίας στην περιοχή.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης συμμετείχαν ως ομιλητές:
- Η κα Γαρυφαλλιά Θεοδωρίδου, Δρ. Λαογραφίας και Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια του ΑΠΘ, με θέμα:
«Η ιστορική πορεία της Αρμενικής Κοινότητας Ξάνθης (19ος–21ος αιώνας)». - Η κα Ειρήνη Τσετινέ, Υποψήφια Διδάκτωρ, Αρχιτέκτων – Αναστηλώτρια MSc, με θέμα:
«Ένας αιώνας αρχιτεκτονικής παρουσίας (1926–2026): Ο Ιερός Ναός Παναγίας Θεοτόκου στην Ξάνθη». - Ο κ. Γεώργιος Τσιγάρας, καθηγητής Ιστορίας της Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Τέχνης του ΔΠΘ, με θέμα:
«Φορητές εικόνες και κειμήλια του Ορθοδόξου Αρμενικού Ναού της Ξάνθης». - Η κα Δήμητρα Λαζίδου, Συντηρήτρια Έργων Ζωγραφικής, ΜΒΠ, Δρ. Τμήματος Χημικών Μηχανικών ΑΠΘ, με θέμα:
«Από γενιά σε γενιά: Η κοινότητα ως θεματοφύλακας των ιερών κειμηλίων της Αρμενικής Εκκλησίας Ξάνθης».
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους εξέχουσες προσωπικότητες της Εκκλησίας και της τοπικής κοινωνίας. Μεταξύ αυτών, ο Αρχιεπίσκοπος των εν Ελλάδι Ορθοδόξων Αρμενίων κ.κ. ΣαχακΓεμισιάν, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ξάνθης και Περιθεωρίουκ.κ. Παντελεήμων, ο Αιδεσιμώτατος πάστορας της Αρμενικής Ευαγγελικής εκκλησίας κ.ΒικένΤσολακιάν, εκπρόσωπος του Βουλευτή Ξάνθης κ. Σπύρου Τσιλιγγίρη, ο Δήμαρχος Ξάνθης κ. Στράτος Κοντός, εκπρόσωποι των Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς και δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι. Παρόντες ήταν επίσης φίλοι και μέλη της αρμενικής κοινότητας από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και τους όμορους νομούς.
Την Κυριακή τελέστηκε Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, χοροστατούντος του Αρχιεπισκόπου κ.κ. ΣαχακΓεμισιάν, με την τιμητική παρουσία του Επισκόπου Πολυστύλου κ. Σωφρονίου. Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε η συμμετοχή της Μικτής Αρμενικής Χορωδίας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, υπό τη διεύθυνση του ιερέα των αρμενικών κοινοτήτων Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, πατέρα Ντανιέλ Καλογλιάν, η οποία πλαισίωσε λειτουργικά την τελετή και τη Θεία Λειτουργία, προσδίδοντας ιδιαίτερα κατανυκτική ατμόσφαιρα.
Η επέτειος αυτή αποτελεί ορόσημο για την Αρμενική Κοινότητα Ξάνθης, αναδεικνύοντας τη διαχρονική παρουσία, την πολιτιστική της κληρονομιά και τη ζωντανή συμβολή της στην τοπική κοινωνία.
