Σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία των σχολικών κυλικείων φέρνει από τη σχολική χρονιά 2026-2027 το νέο υγειονομικό πλαίσιο του Υπουργείου Υγείας, το οποίο αντικαθιστά τους κανόνες που ίσχυαν από το 2013 και επανακαθορίζει τα τρόφιμα και τα ροφήματα που μπορούν να διατίθενται στους μαθητές.
Οι νέες προβλέψεις αφορούν σχολικά κυλικεία, χώρους εστίασης και αυτόματους πωλητές, με βασική κατεύθυνση τον περιορισμό προϊόντων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, αλάτι και κορεσμένα λιπαρά και την ενίσχυση πιο υγιεινών διατροφικών επιλογών.
Στον κατάλογο των επιτρεπόμενων προϊόντων περιλαμβάνονται φρέσκα φρούτα εποχής και λαχανικά σε ατομικές μερίδες, φρουτοσαλάτες, αποξηραμένα φρούτα και κομπόστες χωρίς πρόσθετα σάκχαρα.
Στα γαλακτοκομικά προβλέπονται, μεταξύ άλλων, φρέσκο παστεριωμένο γάλα, κεφίρ, γιαούρτι χωρίς πρόσθετη ζάχαρη, καθώς και συγκεκριμένα ροφήματα και επιδόρπια που πληρούν τα προβλεπόμενα όρια σε λιπαρά και σάκχαρα.
Στα αρτοσκευάσματα και τα σνακ περιλαμβάνονται κουλούρια, κριτσίνια και φρυγανιές ολικής άλεσης, σταφιδόψωμο, μουστοκούλουρα στις προβλεπόμενες ποσότητες, ρυζογκοφρέτες, καλαμποκογκοφρέτες και παστέλι. Επιτρέπονται επίσης φυτικά επιδόρπια και μπισκότα, εφόσον πληρούν τις προβλεπόμενες διατροφικές προδιαγραφές.
Οι ανάλατοι και χωρίς προσθήκη ζάχαρης ξηροί καρποί θα μπορούν να διατίθενται μόνο στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
Νέοι κανόνες ισχύουν και για τα σάντουιτς και τα τοστ, τα οποία μπορούν να παρασκευάζονται στο κυλικείο ή να πωλούνται τυποποιημένα, αρκεί να περιέχουν αποκλειστικά επιτρεπόμενα συστατικά.
Μεταξύ αυτών είναι ψωμί ολικής άλεσης, τυρί, βραστό κοτόπουλο ή γαλοπούλα, τόνος, αυγό, ελιές χωρίς κουκούτσι, λαχανικά, ταχίνι, φυστικοβούτυρο και μέλι.
Αντίθετα, τα αλλαντικά και άλλα μη εγκεκριμένα συστατικά δεν θα επιτρέπονται.
Στα σχολικά κυλικεία θα μπορούν να πωλούνται συγκεκριμένες πίτες και συναφή προϊόντα, όπως τυρόπιτα, πίτα λαχανικών και τυροκούλουρο.
Η πίτσα παραμένει στις επιτρεπόμενες επιλογές, υπό την προϋπόθεση ότι δεν περιέχει αλλαντικά. Αντίστοιχα, πίτες με αλλαντικά δεν θα μπορούν να διατίθενται.
Αρκετά προϊόντα που αποτελούσαν συνηθισμένες επιλογές μαθητών δεν περιλαμβάνονται πλέον στις επιτρεπόμενες κατηγορίες.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται αναψυκτικά και ενεργειακά ποτά, πατατάκια, chips, γαριδάκια και άλλα αλμυρά σνακ, σοκολάτες γάλακτος και υγείας, παγωτά, τσίχλες, καραμέλες, κέικ, τσουρέκια και ντόνατς, καθώς και γλυκά αρτοσκευάσματα που δεν πληρούν τις νέες προδιαγραφές.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αλλαγή που αφορά τα αλλαντικά. Ζαμπόν, μπέικον, λουκάνικα, μορταδέλα, πάριζα, σαλάμι και άλλα αλλαντικά δεν επιτρέπονται, ενώ εκτός καταλόγου μένουν επίσης γύρος, σουβλάκι και άλλα παρασκευάσματα κρέατος.
Περιορισμοί προβλέπονται και στις σάλτσες και τα αλείμματα, καθώς δεν επιτρέπονται κέτσαπ, μαγιονέζα και άλλες βαριές σάλτσες, όπως και τα αλείμματα σοκολάτας.
Ειδικές προβλέψεις υπάρχουν για τους μαθητές της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, με στόχο την αποφυγή κινδύνων πνιγμονής.
Για τον λόγο αυτό, στα κυλικεία των Δημοτικών δεν θα διατίθενται ξηροί καρποί, αλλά ούτε μικρά και στρογγυλά φρούτα, όπως σταφύλια και κεράσια.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης υποχρέωση ενημέρωσης για την παρουσία αλλεργιογόνων στα τρόφιμα.
Οι σχετικές πληροφορίες θα πρέπει να είναι διαθέσιμες πριν από την αγορά, ώστε μαθητές και γονείς να γνωρίζουν τη σύνθεση των προϊόντων και να μπορούν να κάνουν ασφαλέστερες επιλογές.
Αλλαγές έρχονται και στον τρόπο διενέργειας των υγειονομικών ελέγχων. Οι αρμόδιες υπηρεσίες των Περιφερειών θα πραγματοποιούν τακτικούς ή έκτακτους ελέγχους, ενώ προβλέπεται και η δυνατότητα δειγματοληπτικού εργαστηριακού ελέγχου των προϊόντων.
Παράλληλα, εισάγονται ενιαία, ψηφιοποιημένα και βαθμονομημένα φύλλα ελέγχου, τα οποία θα χρησιμοποιούνται στις υγειονομικές επιθεωρήσεις.
Τα αποτελέσματα θα καταχωρίζονται ηλεκτρονικά στο Πληροφοριακό Σύστημα Διαχείρισης Ελέγχων (ΠΣ-ΔΕ), με τις ελεγχόμενες δραστηριότητες να κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: χαμηλής, μεσαίας και υψηλής συμμόρφωσης.
Σε περιπτώσεις χαμηλής ή μεσαίας συμμόρφωσης θα συντάσσεται έκθεση ελέγχου, ενώ εφόσον διαπιστώνονται παραβάσεις θα ακολουθεί η προβλεπόμενη διαδικασία για την επιβολή διοικητικών ή ποινικών κυρώσεων.
Για παραβάσεις που δεν περιλαμβάνονται στο τυποποιημένο φύλλο ελέγχου θα δίνονται γραπτές συστάσεις και συγκεκριμένη προθεσμία συμμόρφωσης. Μέχρι την πλήρη ψηφιοποίηση της διαδικασίας, οι έλεγχοι θα μπορούν να πραγματοποιούνται και σε έγχαρτη μορφή.
Με το νέο πλαίσιο αλλάζει αισθητά η εικόνα των σχολικών κυλικείων, καθώς αρκετές από τις μέχρι σήμερα δημοφιλείς επιλογές περιορίζονται ή καταργούνται, ενώ δίνεται μεγαλύτερο βάρος στη διατροφική ποιότητα, στην ασφάλεια των τροφίμων και στην ενημέρωση μαθητών και γονέων.
