Η κυβέρνηση παρουσιάζει σήμερα, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου, το νέο πλαίσιο για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με στόχο την προστασία τους από τους κινδύνους του ψηφιακού κόσμου. Οι υπουργοί Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου θα παρουσιάσουν στις 11:00, στο Μέγαρο Μποδοσάκη, τις βασικές προβλέψεις της νομοθετικής πρωτοβουλίας, η οποία αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, καθώς και η υποχρέωση των πλατφορμών να εφαρμόζουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών. Για την εφαρμογή των νέων κανόνων προτείνεται η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, όπως το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet, ενώ η ελληνική πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη διεθνή συζήτηση για την προστασία των ανηλίκων από την υπερβολική χρήση των κοινωνικών δικτύων.

Πώς θα λειτουργεί το Kids Wallet

Το συγκεκριμένο ψηφιακό εργαλείο, το οποίο έχει τεθεί σε λειτουργία ήδη από τον Νοέμβριο του 2025, λειτουργεί ως ένας μηχανισμός ταυτοποίησης και επαλήθευσης της ηλικίας του παιδιού.

Με την επιλογή αυτή -την οποία το ελληνικό κράτος χρησιμοποίησε και για την απαγόρευση πώλησης προϊόντων καπνού και αλκοόλ σε ανήλικους- επιχειρείται να εξασφαλιστεί μια αξιόπιστη διαδικασία, η οποία θα είναι απόλυτα συμβατή με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Ο στόχος είναι διττός: αφενός να δημιουργηθεί ένα ψηφιακό τείχος προστασίας που θα είναι πολύ δύσκολο να παρακαμφθεί από τους ανηλίκους, και αφετέρου να προστατευθούν τα προσωπικά τους δεδομένα από αχρείαστη επεξεργασία εκ μέρους των τεχνολογικών κολοσσών.

Τι προβλέπεται για τα παιδιά κάτω των 15 ετών

Στον πυρήνα της νομοθετικής πρωτοβουλίας βρίσκεται η απαγόρευση πρόσβασης στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους. Στο πλαίσιο αυτό, αναμένεται να επηρεαστεί η χρήση δημοφιλών υπηρεσιών, όπως το Instagram, το TikTok, το Facebook και το Snapchat.

Η παρέμβαση αποσκοπεί στον περιορισμό της έκθεσης των παιδιών σε αλγοριθμικά συστήματα που προτείνουν συνεχώς νέο περιεχόμενο, ενισχύοντας τον χρόνο παραμονής τους στις πλατφόρμες. Οι σχετικές ανησυχίες αφορούν, μεταξύ άλλων, την ψυχική υγεία, την ασφάλεια και την ομαλή ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των ανηλίκων.

Για τους εφήβους ηλικίας 15 έως 18 ετών, εξετάζονται πρόσθετες δικλίδες προστασίας και ειδικότεροι όροι χρήσης. Το ακριβές περιεχόμενο των ρυθμίσεων θα αποσαφηνιστεί μέσα από την παρουσίαση του νέου πλαισίου και την κοινοβουλευτική διαδικασία.

Οι εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων, όπως το Viber και το WhatsApp, διαφέρουν από τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης ως προς τη βασική λειτουργία τους. Το εύρος των υπηρεσιών που θα καλύπτονται από τη ρύθμιση θα εξαρτηθεί από τους ορισμούς και τις προβλέψεις του νομοσχεδίου.

Υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας από τις πλατφόρμες

Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης θα πρέπει να εφαρμόζουν κατάλληλες, αναλογικές και αξιόπιστες μεθόδους επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών. Οι μηχανισμοί αυτοί θα πρέπει να ανταποκρίνονται στις προδιαγραφές του ευρωπαϊκού πλαισίου, ώστε να διασφαλίζονται τόσο η αξιοπιστία του ελέγχου όσο και ο σεβασμός των δικαιωμάτων των χρηστών.

Για την πρακτική εφαρμογή του ηλικιακού περιορισμού, προτείνεται η αξιοποίηση υφιστάμενων εθνικών ψηφιακών λειτουργικοτήτων επαλήθευσης ηλικίας, όπως το Gov.gr Wallet και το Kids Wallet. Οι εφαρμογές αυτές αποτελούν ενδεικτικά εργαλεία και δεν καθιερώνονται ως αποκλειστικός τρόπος εφαρμογής της ρύθμισης. Επομένως, διατηρείται η δυνατότητα χρήσης και άλλων ισοδύναμων λύσεων που πληρούν τις απαιτήσεις του ενωσιακού δικαίου.

Η εποπτεία της εφαρμογής των κανόνων θα στηρίζεται στον ευρωπαϊκό μηχανισμό που προβλέπει ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA). Ο έλεγχος και η επιβολή των υποχρεώσεων θα ανατίθενται, κατά περίπτωση, είτε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή είτε στον αρμόδιο Συντονιστή Ψηφιακών Υπηρεσιών του κράτους-μέλους στο οποίο έχει την έδρα της η κάθε πλατφόρμα.

Η έναρξη ισχύος των νέων ρυθμίσεων τοποθετείται στην 1η Ιανουαρίου 2027, προκειμένου να υπάρξει ο αναγκαίος χρόνος για την ολοκλήρωση των προπαρασκευαστικών διαδικασιών. Παράλληλα με το εθνικό νομοσχέδιο, η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει την αυστηροποίηση και την εναρμόνιση των ευρωπαϊκών κανόνων για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο.

Όπως επισημαίνεται στην αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου, η πρώιμη έκθεση των παιδιών σε ψηφιακά περιβάλλοντα που βασίζονται σε προσωποποιημένες προτάσεις, αδιάκοπη ροή περιεχομένου και μηχανισμούς που ενισχύουν την παραμονή των χρηστών στις πλατφόρμες συνδέεται με αυξημένους κινδύνους ανάπτυξης προβληματικών ή και εθιστικών προτύπων χρήσης.

Τι ισχύει σε άλλες χώρες

Η προστασία των ανηλίκων από τους κινδύνους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αποτελεί αντικείμενο νομοθετικών παρεμβάσεων σε αρκετές χώρες, με τις κυβερνήσεις να ακολουθούν διαφορετικές προσεγγίσεις.

Αυστραλία: Έχει υιοθετήσει ένα από τα αυστηρότερα μοντέλα, απαγορεύοντας την πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 16 ετών. Η ευθύνη για την εφαρμογή των ηλικιακών περιορισμών βαρύνει τις πλατφόρμες, οι οποίες αντιμετωπίζουν κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

Γαλλία: Έχει κινηθεί προς την κατεύθυνση του ηλικιακού περιορισμού και της γονικής συναίνεσης για τους νεότερους χρήστες, με όριο αναφοράς τα 15 έτη. Η εφαρμογή των σχετικών ρυθμίσεων συνδέεται με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις και τις διαδικασίες που απαιτούνται για την εφαρμογή τους.

Ινδονησία και Μαλαισία: Έχουν προχωρήσει σε αυστηρότερα μέτρα για την πρόσβαση ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα, επικαλούμενες την προστασία από το ακατάλληλο περιεχόμενο και την υπερβολική χρήση. Η επαλήθευση της ηλικίας και η προστασία των προσωπικών δεδομένων αποτελούν βασικές προκλήσεις για την εφαρμογή των περιορισμών.

Ηνωμένο Βασίλειο: Δίνει έμφαση στην ασφάλεια των ψηφιακών υπηρεσιών ήδη από τον σχεδιασμό τους, ζητώντας από τις πλατφόρμες να περιορίζουν τους κινδύνους για τους ανήλικους χρήστες και να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία τους.

Ευρωπαϊκή Ένωση: Το ευρωπαϊκό πλαίσιο εστιάζει, μεταξύ άλλων, στην ασφάλεια των ψηφιακών υπηρεσιών, στην προστασία των ανηλίκων και στον περιορισμό επιβλαβών πρακτικών. Παράλληλα, κράτη-μέλη εξετάζουν ή προωθούν αυστηρότερους ηλικιακούς περιορισμούς.

ΗΠΑ: Η νομοθετική αντιμετώπιση διαφέρει από πολιτεία σε πολιτεία, ενώ σημαντικό μέρος της συζήτησης για τις επιπτώσεις των κοινωνικών δικτύων στα παιδιά εξελίσσεται μέσα από δικαστικές υποθέσεις και αγωγές κατά εταιρειών τεχνολογίας.

Το στοίχημα της εφαρμογής

Η αποτελεσματικότητα του νέου πλαισίου θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο οι μηχανισμοί επαλήθευσης ηλικίας θα λειτουργούν αξιόπιστα και θα μπορούν να αντιμετωπίσουν προσπάθειες παράκαμψης των περιορισμών.

Την ίδια στιγμή, η προστασία των προσωπικών δεδομένων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα, καθώς οι διαδικασίες ελέγχου δεν θα πρέπει να οδηγούν σε περιττή συλλογή ή επεξεργασία πληροφοριών για τους χρήστες.

Με την παρουσίαση του κυβερνητικού σχεδίου αναμένεται να αποσαφηνιστούν οι βασικές λεπτομέρειες της εφαρμογής του, οι υποχρεώσεις των πλατφορμών και ο τρόπος αξιοποίησης των διαθέσιμων ψηφιακών εργαλείων. Το ζητούμενο είναι οι νέοι κανόνες να μετατραπούν σε ουσιαστική προστασία για τα παιδιά, χωρίς να δημιουργούν αδικαιολόγητους κινδύνους για την ιδιωτικότητα και την ασφάλειά τους.