Την αντίδραση του Πολιτιστικού Συλλόγου Πομάκων Ξάνθης, έφερε η δήλωση ενός κατοίκου στην τηλεοπτική εκπομπή “ΘΕΛΕΙ ΓΚΑΖΙ” όταν αυτοπροσδιορίστηκε Τούρκος. Ο συγκεκριμένος κάτοικος ο οποίος σύμφωνα με τον Σύλλογο Πομάκων Ξάνθης, ασκεί καθήκοντα ιερέα σε τέμενος του χωριού, λίγο αργότερα χαρακτήρισε υποτιμητικό τον χαρακτηρισμό «Πομάκος», καθώς και την ονομασία «Πομακοχώρια» για την ευρύτερη ορεινή περιοχή.
Αναλυτικά η ανακοίνωση του Συλλόγου Πομάκων Ξάνθης
Στην εκπομπή «Θέλει Γκάζι», ένας κάτοικος της περιοχής, όπως ο ίδιος δήλωσε, ο οποίος παράλληλα ασκεί καθήκοντα ιερέα σε τέμενος του χωριού του, επέλεξε να αυτοπροσδιοριστεί ως Τούρκος.
Ας ξεκινήσουμε από τα αυτονόητα, ο αυτοπροσδιορισμός αποτελεί ατομικό δικαίωμα και θεμελιώδη έκφραση της ελευθερίας του ανθρώπου. Σε μια δημοκρατική κοινωνία, η προσωπική επιλογή του καθενός ως προς την εθνική, πολιτισμική ή άλλη ταυτότητά του είναι απολύτως σεβαστή. Δεν είναι δική μας αρμοδιότητα να υποδείξουμε σε κανέναν πώς θα αυτοπροσδιορίζεται, ούτε έχουμε την πρόθεση να αμφισβητήσουμε το δικαίωμά του.
Ωστόσο, λίγα μόλις δευτερόλεπτα αργότερα, ο ίδιος χαρακτήρισε υποτιμητικό τον χαρακτηρισμό «Πομάκος», καθώς και την ονομασία «Πομακοχώρια» για την ευρύτερη ορεινή περιοχή.
Εδώ ακριβώς προκύπτει μια ουσιαστική αντίφαση, την οποία οφείλουμε να επισημάνουμε.
Ο σεβασμός στον αυτοπροσδιορισμό δεν μπορεί να είναι επιλεκτικός. Δεν μπορεί να διεκδικείται ως αυτονόητο δικαίωμα για τον εαυτό μας και ταυτόχρονα να αμφισβητείται όταν αφορά την ιστορική, πολιτισμική και γλωσσική ταυτότητα των άλλων. Η δημοκρατία δεν κατοχυρώνει μόνο το δικαίωμα κάποιου να δηλώνει αυτό που αισθάνεται ότι είναι, αλλά και το δικαίωμα των άλλων να διατηρούν, να αναδεικνύουν και να υπερασπίζονται τη δική τους συλλογική ταυτότητα.
Ας είμαστε, λοιπόν, ξεκάθαροι, τα χωριά στα οποία ιστορικά κατοικεί ο γηγενής πληθυσμός των Πομάκων είναι τα Πομακοχώρια. Ο χαρακτηρισμός αυτός δεν αποτελεί προσβολή, ούτε υποτίμηση. Αποτελεί γεωγραφικό, ιστορικό και πολιτισμικό προσδιορισμό, που συνδέεται με την παρουσία, τη γλώσσα, τις παραδόσεις και την ιστορική διαδρομή των Πομάκων στην ορεινή Θράκη. Ο Εχίνος, άλλωστε, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα και πλέον χαρακτηριστικά χωριά αυτής της περιοχής.
Είναι, συνεπώς, τουλάχιστον προβληματικό να επιχειρείται η απαξίωση ενός ιστορικά καθιερωμένου προσδιορισμού, σαν να πρόκειται για κάτι προσβλητικό ή ανεπιθύμητο. Ακόμη περισσότερο, όταν τέτοιες τοποθετήσεις εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια αλλαγής της πολιτισμικής και ιστορικής φυσιογνωμίας της ορεινής περιοχής, με την προβολή διαφορετικών ονομασιών και αφηγημάτων.
Δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι στην περιοχή δραστηριοποιούνται εδώ και χρόνια άτυποι μηχανισμοί με σαφή φιλοτουρκικό προσανατολισμό, οι οποίοι επιχειρούν να επιβάλουν μια συγκεκριμένη αντίληψη για την ταυτότητα και τον χαρακτήρα της ορεινής Θράκης. Το γεγονός ότι ορισμένοι από αυτούς συνδέονται καταγωγικά με τον Εχίνο δεν τους παρέχει κανένα αποκλειστικό δικαίωμα να ορίζουν την ταυτότητα ενός ολόκληρου τόπου, ούτε να υποβαθμίζουν ή να αποσιωπούν την πομακική του διάσταση.
Η ορεινή Θράκη δεν αποτελεί ιδιοκτησία κανενός μηχανισμού, κανενός πολιτικού ή ιδεολογικού χώρου και κανενός προσώπου. Η ιστορία της δεν ξαναγράφεται κατά παραγγελία και η πολιτισμική της ταυτότητα δεν μπορεί να προσαρμόζεται στις εκάστοτε επιδιώξεις.
Εμείς δεν ζητάμε από κανέναν να απαρνηθεί την ταυτότητά του. Απαιτούμε, όμως, τον ίδιο σεβασμό και για τη δική μας. Δεν αποδεχόμαστε να θεωρείται αυτονόητη η ελευθερία του αυτοπροσδιορισμού για κάποιους και προσβλητική η ανάδειξη της πομακικής καταγωγής για κάποιους άλλους.
Ο σεβασμός στη διαφορετικότητα δεν αποδεικνύεται όταν αναγνωρίζουμε μόνο τη δική μας ταυτότητα. Αποδεικνύεται όταν αναγνωρίζουμε και το δικαίωμα του διπλανού μας να διατηρεί τη δική του.
Οι Πομάκοι δεν αποτελούν μια ονομασία που μπορεί κάποιος να απορρίψει για λογαριασμό τους. Αποτελούν έναν γηγενή πληθυσμό με ιστορία, γλώσσα, πολιτισμό και βαθιές ρίζες στον τόπο αυτό. Και αυτό δεν χρειάζεται την έγκριση κανενός για να συνεχίσει να υπάρχει και να αναδεικνύεται.


